Program WHO dotyczący pandemii i wydobycia zasobów potyka się o postępy

Spotkania w Genewie zakończyły się bez porozumienia PABS – harmonogram WHO dotyczący kontroli globalnych zasobów biologicznych jest opóźniony

Interes Sprawiedliwości

20 września

Druga runda negocjacji Międzyrządowej Grupy Roboczej WHO zakończyła się 19 września w Genewie, a jej wyniki potwierdzają to, co Interest of Justice dokumentował w trakcie tego procesu. Po ponad trzech latach negocjacji traktatu dotyczącego pandemii, a obecnie dwóch formalnych spotkań Międzyrządowej Grupy Roboczej (IGWG), poświęconych systemowi dostępu do patogenów i podziału korzyści, międzynarodowi negocjatorzy nadal nie są w stanie uzgodnić fundamentalnych definicji i ram operacyjnych.

Spotkania, które właśnie się zakończyły, pierwotnie miały być drugą z ośmiu zaplanowanych sesji poprzedzających Światowe Zgromadzenie Zdrowia w maju 2026 roku. WHO ma nadzieję na sfinalizowanie aneksu do porozumienia PABS, który uzupełniłby porozumienie w sprawie pandemii. Bez tego aneksu główny traktat nie może zostać otwarty do podpisu przez państwa członkowskie. Obserwatorzy branży zauważyli, że nawet termin maj 2026 roku wydaje się optymistyczny, biorąc pod uwagę skalę nierozwiązanych kwestii, a niektórzy przewidują, że sfinalizowanie może nastąpić dopiero w 2027 lub 2028 roku.

Organizacja Interest of Justice pragnie zauważyć, że w 2023 roku nasza organizacja przedstawiła szczegółową analizę prawną, która udokumentowała, jak proponowane ramy PABS odzwierciedlają kontrowersyjną sytuację w Indonezji z 2007 roku. W tamtym przypadku Indonezja udostępniła próbki wirusa ptasiej grypy H5N1 globalnej sieci laboratoriów WHO, tylko po to, by odkryć, że bogate kraje zawarły umowy zakupu z wyprzedzeniem na wszystkie szczepionki opracowane na bazie ich materiałów biologicznych. Reakcją Indonezji było zaprzestanie udostępniania próbek do czasu ustalenia zasad podziału korzyści. To był początek końca (zdrowego rozsądku), haha…

Obecne negocjacje PABS dążą do zinstytucjonalizowania systemu, który w istocie jest systemem ekstrakcji zasobów biologicznych. Państwa byłyby zobowiązane do natychmiastowego udostępniania próbek patogenów i danych o sekwencjach genetycznych w przypadku stanów wyjątkowych ogłoszonych przez WHO, a producenci farmaceutyczni zachowaliby prawa do opracowywania produktów z tych materiałów. Proponowany mechanizm podziału korzyści nakłada na firmy obowiązek udostępniania WHO dwudziestu procent swojej produkcji w celu dystrybucji po „przystępnych” cenach ustalonych w drodze negocjacji z WHO.

Nasza sprawa przed Sądem Konstytucyjnym Kostaryki , która 6 maja 2025 r. ustaliła, że WHO nie dostarczyła żadnych danych dotyczących bezpieczeństwa, aby uzasadnić swoje zalecenia dotyczące szczepień, rodzi fundamentalne pytania o podstawy naukowe tych skomplikowanych ustaleń dotyczących podziału zasobów. Jeśli WHO nie jest w stanie przedstawić podstawowych dowodów na poparcie swoich kluczowych zaleceń, to jaką pewność powinny mieć państwa, aby zrzec się suwerenności biologicznej na rzecz tej samej instytucji?

Orzeczenie sądu, że WHO nie przedstawiła żadnych badań wykazujących bezpieczeństwo dla wrażliwych rdzennych mieszkańców, kobiet w ciąży i dzieci, wskazuje na schemat tworzenia polityki pozbawionej dowodów, wykraczającej poza zalecenia dotyczące szczepień. – Przypomnienie dnia dla IoJ

Spotkania PABS we wrześniu ujawniły utrzymujące się rozbieżności co do podstawowych definicji, w tym co stanowi „patogeny o potencjale pandemicznym” i jak wprowadzić obowiązkowe wymogi dotyczące udostępniania informacji.

Negocjatorzy pozostają podzieleni w kwestii struktur zarządzania: kraje rozwijające się domagają się gwarantowanego dostępu do środków zaradczych w medycynie, podczas gdy kraje rozwinięte i firmy farmaceutyczne opowiadają się za bardziej elastycznymi rozwiązaniami, które chronią prawa własności intelektualnej.

Dr Mike Yeadon i wielu innych uznanych naukowców, którzy kwestionują podstawowe założenia leżące u podstaw polityki gotowości na pandemię, zgłosili istotne obawy dotyczące braku dowodów na rzekome przeniesienie wirusa i izolację, które pozostają nierozstrzygnięte w tych negocjacjach.

Całe ramy PABS zakładają, że szybkie udostępnianie patogenów umożliwi szybsze opracowanie skutecznych medycznych środków zaradczych, jednak założenie to opiera się na twierdzeniach wirusologicznych, które zdaniem niektórych badaczy nie mają odpowiednich podstaw naukowych. Nasza sprawa oszustwa związanego z PCR, którą WHO przekazała do zbadania państwom członkowskim, podważa metody diagnostyczne, które w ogóle umożliwiły ogłoszenie pandemii.

Harmonogram ustalony przez WHO zakłada sześć dodatkowych spotkań IGWG między teraz a marcem 2026 roku, w tym sesje zaplanowane na październik, listopad, grudzień, luty i marzec. Organizacja Interest of Justice będzie obecna na każdym spotkaniu, aby jak zwykle protestować i zadbać o to, by Państwa głos został usłyszany. Chcielibyśmy podziękować wszystkim naszym czytelnikom, którzy przesłali wiadomości i wsparli nasze działania podczas negocjacji w tym tygodniu, w tym poprzezpodpisanie i udostępnienie formularzy petycji przekazanych negocjatorom.

Każde spotkanie wiąże się ze znacznymi kosztami dla państw członkowskich i budżetu WHO, jednak postęp merytoryczny pozostaje ograniczony. Sesja w lutym 2026 roku ma być ostatnią rundą negocjacji przed marcowym spotkaniem, które ma przygotować ostateczny tekst do rozpatrzenia przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia.

Przedstawiciele przemysłu farmaceutycznego uczestniczący we wrześniowych spotkaniach podkreślili potrzebę jasnych definicji i funkcjonalnych systemów, które utrzymają zachęty do innowacji. Międzynarodowa Federacja Producentów i Stowarzyszeń Farmaceutycznych (IFPI) złożyła oświadczenia wyrażające zaniepokojenie zbyt szerokim zakresem i niejasnymi obowiązkami, które mogłyby utrudnić rozwój medycznych środków zaradczych. Stanowisko to odzwierciedla napięcia między celami w zakresie dostępu do opieki zdrowotnej a interesami komercyjnymi, które od samego początku komplikowały te negocjacje.

Nieobecność Stanów Zjednoczonych w tych negocjacjach po ich wycofaniu się z WHO dodatkowo komplikuje sytuację. Amerykańskie firmy farmaceutyczne i instytucje badawcze odpowiadają za znaczną część globalnego potencjału w zakresie rozwoju środków zaradczych, jednak rząd USA odmówił udziału w porozumieniach, które wymagałyby dzielenia się zasobami biologicznymi lub zdolnościami produkcyjnymi w sytuacjach kryzysowych

Kraje, które wstrzymały się od przyjęcia porozumienia w sprawie pandemii z maja 2025 roku, w tym Bułgaria, Egipt, Iran, Izrael, Włochy, Jamajka, Holandia, Paragwaj, Polska, Rosja i Słowacja, zgłosiły różne obawy, od kwestii suwerenności po niepełne ustalenia dotyczące podziału korzyści. Kilka z tych krajów wskazało, że szczegóły systemu PABS wpłyną na ich ostateczne decyzje dotyczące ratyfikacji traktatu.

Nasz zespół prawny stale monitoruje te zmiany, jednocześnie dążąc do rozliczenia się z nimi przed sądami krajowymi, gdzie nadal obowiązują standardy dowodowe. Kontrast między zaleceniami WHO dotyczącymi polityki wolnej od dowodów a szczegółowymi ustaleniami dotyczącymi podziału zasobów, które organizacja ta stara się wprowadzić, rodzi pytania o priorytety i możliwości instytucjonalne. Sądy w wielu jurysdykcjach są coraz bardziej skłonne do analizowania naukowych podstaw środków nadzwyczajnych w zakresie zdrowia, które ostatecznie mogą okazać się ważniejsze niż jakiekolwiek porozumienia wynikające z negocjacji genewskich.

Nieformalne spotkania w październiku i formalna sesja w listopadzie prawdopodobnie zadecydują o tym, czy negocjatorzy zdołają rozwiązać fundamentalne spory dotyczące definicji i struktur zarządzania. Bez takiego rozwiązania ambitny harmonogram realizacji do maja 2026 roku wydaje się coraz mniej realistyczny. Mamy taką nadzieję.